Ας σταματήσουμε να κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας: Η Ελλάδα του 2026 δεν είναι μια χώρα με ελεύθερη οικονομία. Είναι μια οικονομία υβριδική, δέσμια κρατικών παρεμβάσεων που θυμίζουν άλλες εποχές και άλλες περιοχές του πλανήτη.
Αφορμή για αυτή τη διαπίστωση είναι η πρόσφατη είδηση για το πρόστιμο-ρεκόρ ύψους 1,75 εκατ. ευρώ στη ΦΑΓΕ Ελλάδος για «υπέρβαση του επιτρεπόμενου περιθωρίου μικτού κέρδους». Σε ποια πραγματικά ελεύθερη οικονομία το κράτος καθορίζει νομοθετικά το περιθώριο κέρδους μιας ιδιωτικής επιχείρησης; Η απάντηση είναι απλή: Σε καμία. —
Η κατάργηση του ανταγωνισμού με κυβερνητική υπογραφή
Στις υγιείς αγορές, τις τιμές τις καθορίζει ο ανταγωνισμός. Όταν όμως ο ανταγωνισμός έχει καταργηθεί με πολιτική επιλογή, το κράτος αναγκάζεται να παριστάνει τον «ρυθμιστή» των τιμών, επιβάλλοντας πλαφόν στα κέρδη.
Η αλήθεια είναι οδυνηρή: Στην Ελλάδα σε κάθε κρίσιμη αγορά για τον καταναλωτή (τρόφιμα, ενέργεια, καύσιμα, τράπεζες), υπάρχουν 3 έως 5 μεγάλοι παίκτες που έχουν «συμφωνήσει» το παιχνίδι. Τα καρτέλ στην Ελλάδα δεν είναι φήμη, είναι καθημερινή ληστεία.
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού: Ένας παρατηρητής χωρίς «δόντια»
Και ενώ η αγορά στενάζει, η Επιτροπή Ανταγωνισμού παρακολουθεί ως απλός παρατηρητής. Οι λόγοι είναι πασιφανείς και η κυβέρνηση φέρει την πλήρη ευθύνη:
- Υποστελέχωση: Η Αρχή είναι «γυμνή» από προσωπικό, καθώς η κυβέρνηση συστηματικά αποφεύγει τις προσλήψεις ειδικών επιστημόνων που θα μπορούσαν να ξεσκεπάσουν τις πολύπλοκες συμφωνίες των μεγάλων. Εχει ακόμα 100 άτομα προσωπικό, όσα είχε και το 2010. Ακούμε συνεχώς για προσλήψεις και προσλήψεις δεν γίνονται.
- Ατιμωρησία μέσω «διευθέτησης»: Ακόμα κι αν ένα καρτέλ πιαστεί στην τσιμπίδα, όλοι γνωρίζουν το κόλπο: Κάνουν μια αίτηση διευθέτησης της διαφοράς, πληρώνουν ένα πρόστιμο-ψίχουλο μπροστά στα παράνομα κέρδη τους και φεύγουν ανενόχλητοι και κερδισμένοι για να συνεχίσουν την ίδια πρακτική.
Το αποτέλεσμα: Καταναλωτές στον «πάτο» και Μικρομεσαίοι σε ασφυξία
Το κόστος αυτής της πολιτικής επιλογής το πληρώνει η «ραχοκοκαλιά» της χώρας.
- Οι τιμές παραμένουν στα ύψη, την ώρα που το διαθέσιμο εισόδημα του Έλληνα καταναλωτή βρίσκεται στον «πάτο» της Ευρώπης.
- Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στενάζουν διπλά: Από τη μία πλευρά αγοράζουν πρώτες ύλες και ενέργεια από τα καρτέλ σε τιμές φωτιά, και από την άλλη βλέπουν τους πελάτες τους να μην έχουν ούτε τα απαραίτητα για να ξοδέψουν.
Το πρόστιμο στη ΦΑΓΕ, όσο εντυπωσιακό κι αν ακούγεται, είναι απλώς ένα επικοινωνιακό προπέτασμα καπνού. Το πρόβλημα δεν είναι η «υπέρβαση του περιθωρίου κέρδους» σε 21 κωδικούς· το πρόβλημα είναι η ίδια η δομή της αγοράς που επιτρέπει στα ολιγοπώλια να στραγγαλίζουν την οικονομία υπό την ανοχή της Πολιτείας.
Αν η κυβέρνηση ήθελε πραγματικά ελεύθερη οικονομία, θα άνοιγε τον ανταγωνισμό και θα θωράκιζε τις ελεγκτικές αρχές. Αντ’ αυτού, επιλέγει να συντηρεί τα καρτέλ και να ρίχνει «πυροτεχνήματα» προστίμων για να κατευνάσει την οργή των πολιτών.
Γιώργος Φλωράς
Εκδότης ΚΛΑΔΙΚΑ ΝΕΑ
